Ebeveyn Tutumlarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi

Ebeveyn Tutumlarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi

Ebeveyn Tutumlarının Çocuklar Üzerindeki Etkisi

Ebeveynler, bir çocuğu topluma kazandıran ve çocuklara kişiliklerini kazandıran birinci dereceden sorumlu kişilerdir. Ebeveynler çocuklarına kişilik kazandırmak için doğrudan; kelimeleri kullanabilirler, sosyalleşmesini sağlayabilirler, yaşantılar yoluyla öğrenmesine destek olabilirler. Peki, ebeveyn tutumlarının çocukların üzerindeki etkisi nedir?

Ebeveyn Tutumları Nelerdir?

ebeveyn tutumları

Ebeveyn tutumu, anne-babaların psikolojik eğilimleri, yetiştirilme tarzları, kültürleri, eğitim ve sosyo-ekonomik durumları doğrultusunda çocuklarını yetiştirirken kullandıkları bilinçli ve bilinçdışı davranışlardır. Araştırmaların gösterdiği ve kabul edilen 7 adet ebeveyn tutumu bulunmaktadır. Bu tutumlar şu şekilde sıralanabilir;

  • Otoriter Tutum: Ailede kuralların sınırları belli ve katıdır. Kuralları ebeveynler koyar. Çocuk korku duygusu ile büyütülür ve çocuğu denetim altına almak isteyen bu ebeveynler ceza yöntemi sıkça kullanırlar. 
  • Mükemmeliyetçi Tutum: Bu tutuma sahip ebeveynler çocuklarının her alanda en üstün başarıyı göstermesini isterler ve aksini kabul etmezler. Genellikle kendi gerçekleştirmek isteyip gerçekleştiremedikleri olguları çocuklarının gerçekleştirmesini beklerler. Sınavdan 90 almış çocuğuna “Neden 100 almadın?” diye soran ebeveynler bu kategoride nitelendirilmektedir.
  • Aşırı Hoşgörülü Tutum: Bu tutuma sahip ebeveynlerin ev yaşamlarında patron çocuklardır. Kuralsızlık hakimdir. Çocuk neyi yapıp yapmayacağını bilmez. İçinden geldiği gibi davranışlar sergiler. 
  • Aşırı Koruyucu Tutum: Bu tutuma sahip ebeveynler çocuklarının başına bir şey gelecek korkusu ile yaşarlar ve çocuklarını her türlü olay ve olgudan sakınırlar. Arkadaş seçimlerini, gidecekleri yerleri, yolları sürekli kontrol etmek isterler. 
  • İlgisiz (Kayıtsız) Tutum: Bu tutuma sahip ebeveynler çocuklarına karşı vurdumduymaz davranışlar sergilerler. Çocuğun ev içerisinde varlığı yokluğu birdir. Bu tip ailelerde iletişim kopukluğu bulunur. 
  • Tutarsız Tutum: Bu tutumu sergileyen aileler kararlar konusunda kararsızdır. Genellikle anne-baba arasında yaşanan iletişimsizlikten ve anlaşmazlıktan kaynaklanır. Annenin “evet” dediği duruma baba “hayır” der. Net kurallar bulunmaz.  
  • Demokratik Tutum: Bu tutumu sergileyen ebeveynlerde, aile içerisinde iletişim yüksektir, çizgiler belirlidir. Şeffaflık hakimdir. Aile bireylerinin birbirlerine olan duyguları olumlu, net ve açıktır. Aile içerisinde herkese eşit derece söz hakkı düşmektedir. 

Ebeveyn Tutumları Çocuklar Üzerinde Nasıl Etkiler Bırakıyor?

ebeveyn tutumları

Otoriter tutumla yetiştirilen çocuklar, korku duygusu ile büyüdükleri için hayata karşı hep tedirgin olurlar. Bu çocuklar sessiz, çekingen ve itaatkardırlar. Çevresindeki kişilerin çabuk etkisinde kalırlar. Bunun yanında kendinden güçsüz olarak gördükleri kişilere karşı ise otoriter tutum sergilerler ve saldırganlık  davranışı gösterebilirler. 

Mükemmeliyetçi tutumla yetiştirilen çocuklar, kendilerine karşı aşırı güvensizdirler. Dıştan denetimli çocuklardır. Sürekli onaylanmaya ihtiyaç duyarlar. Ufak başarısızlıklarda bile büyük hayal kırıklıkları yaşarlar. Yanlış yapmak en büyük korkularıdır. Sürekli kendilerini çevresine beğendirme çabasına girerler. 

Aşırı hoşgörülü tutumla yetiştirilen çocuklar, bu çocuklar kuralsız büyüdükleri için okula ve okul kurallarına uyum sağlamakta zorlanırlar. Eleştiriye kapalı bir kişilik geliştirirler ve eleştiri aldıklarında büyük tepkiler verebilirler. Gelecekte hayatın zorluklarına karşı fazla kırılgan olabilirler. Sosyal ortamlarda her istedikleri olmayınca büyük hayal kırıklığına uğrarlar. 

Aşırı korumacı tutumla yetişen çocuklar, bir kafes içerisinde büyüdükleri içinde kendilerini keşfedemezler. Potansiyellerinin farkına varamazlar. Gelecekte ebeveynlerine bağımlı bir tutum sergilerler. Yeni durumlara adapte olmakta zorlanırlar ve yeni ortamlara girmekten çekinirler. Bu tür ortamda büyüyen çocukların özgüvenleri genellikle düşük olur.

İlgisiz (Kayıtsız) tutumla yetişen çocuklar, ebeveynleri ve çevresindeki diğer insanlar tarafından ilgi görmek, dikkat çekmek için saldırgan davranışlar gösterebilirler. Hayata karşı beklentileri azdır. Çevresindeki kişilere genellikle çok zor güvenirler. Hiçbir ortamda sevilmediklerini, sevilmeye değer olmadıklarını düşünürler.

Tutarsız tutumla yetişen çocuklar, hangi davranışın doğru hangi davranışın yanlış olduğunu net şekilde kavrayamazlar. Gelecekte kararsız bir kişilik geliştirirler. Ebeveynlerinden hep tutarsız cevap aldıklarından ötürü genellikle çevresindeki insanlara karşı güven duymazlar. 

Demokratik tutumla yetişen çocuklar, özgüvenli, mutlu, kendi haklarını ve başkalarının haklarını savunabilen, kendini gerçekleştirebilen bireyler olurlar. Bununla birlikte sosyal, çevresine karşı saygılı, sınırlarını iyi bilen, yaratıcı ve aktif kişilik özellikleri geliştirirler. 

Ebeveyn tutumlarının çocuklar üzerindeki etkisi incelendiğinde en sağlıklı kişilik özellikleri demokratik tutuma sahip ebeveynlerin çocuklarında gerçekleştiği görülmektedir.

Demokratik Tutuma Sahip Ebeveyn Olmanın Yolları

ebeveyn tutumları

  • Çocuklarınıza vakit ayırın. Onların fikir ve düşüncelerini dinleyin ve önemseyin. 
  • Ev içerisinde kural belirlerken kuralların neden konulması gerektiğini onlara anlatın ve kuralların belirlenme sürecine onları da dahil edin. 
  • Onların gerçekçi, başarabilecekleri hedefler edinmelerini sağlayın ve fırsatlar tanıyın. 
  • Ufak tefek hataların da onları anlayışla karşılayın ve destekçisi olun. Asıl nihai amacını öğrenin. 
  • Kendi kararlarını almasına fırsat tanıyın. 
  • Duygularını ifade etmelerine izin verin ve duygularını ifade edecek ortamlar yaratın. 
  • Çocuklarınızı kıyaslamayın. Her çocuğun farklı bir birey olduğunu, farklı özellikleri, farklı yetenekleri olduğunu bilerek hareket edin. 

Eğlenceli Oyuncakların Adresi: Flytoys

Fark etmesek de çocuklarla kurduğumuz her iletişim, onlarla geçirdiğimiz her dakika, onların oluşturdukları kişilik inşaatlarına yeni bir taş koymaktadır. Onlara ufak bir gülümsememiz, onlara sarılmamız veya bir oyun saati yaparak kendine ve çevresine güvenen, mutlu, kendini gerçekleştirebilen bir çocuk yetiştirebiliriz. Siz de Flytoys’u ziyaret ederek çocuğunuzla geçireceğiniz keyifli oyun saatlerine yeni bir oyuncak ekleyebilirsiniz. Flytoys oyuncaklarını incelemek için tıklayınız.